Ratunek dla komplementariusza spółki komandytowej – nowy wyrok NSA

Opodatkowanie komplementariusza – jak miało być?

Opodatkowanie CIT spółki komandytowej to trzęsienie ziemi. Najpoważniejszą konsekwencją zmiany zasad opodatkowania biznesu prowadzonego w tej formie jest podwójne opodatkowanie dochodu. Wszystko pod hasłem: jeśli ograniczasz odpowiedzialność (komandytariusz w spółce komandytowej) – musisz płacić podatek dwa razy.

Właśnie! Przecież komplementariusz ponosi odpowiedzialność za zobowiązania spółki całym swoim majątkiem! Stąd też dla tej grupy wspólników spółki komandytowej przewidziano specjalne zasady. Co ciekawe nie tworzono ich od nowa – takie reguły już istnieją. Stworzono je w 2013 roku na potrzeby wejścia w CIT spółek komandytowo-akcyjnych.

Zgodnie z nimi – komplementariusz może odliczyć od swojego podatku (od dochodu z tytułu wypłat ze spółki komandytowej) część podatku płaconego przez spółkę (przypadającą na niego). Istotnie – redukuje to zjawisko podwójnego opodatkowania. Pytanie tylko co się dzieje, gdy komplementariusz otrzymuje zaliczki na poczet zysku w ciągu roku? Jeśli podlegają one opodatkowaniu, to czy może odliczyć podatek (a mówiąc bardziej precyzyjnie: zaliczki na podatek) płacony w ciągu roku przez spółkę?

Były co do tego duże wątpliwości.

NSA: musisz czekać do końca roku

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 grudnia 2020 r. (II FSK 2048/18) uznał, że komplementariusz nie ma prawa do odliczenia zaliczek na podatek płaconych przez spółkę komandytową – musi poczekać z odliczeniem do zakończenia roku podatkowego.

Sąd stwierdził, że mechanizm odliczenia, przewidziany m.in. w art. 30a ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, odnosi się do podatku należnego obliczonego za dany rok podatkowy. Wyklucza to, zdaniem sądu, odliczenia w ciągu roku.

Niekorzystne? A przecież wyrok miał “ratować” komplementariuszy?

NSA nie kończy na tym wywodu. Powstaje bowiem pytanie, czy zaliczki na poczet zysku wypłacane komplementariuszowi podlegają w ogóle opodatkowaniu. Spotkać się można z poglądem, że takie płatności nie są definitywnym przysporzeniem majątkowym. To ciekawe podejście i można o nim podyskutować (choć wiąże się z pewnymi słabościami), ale sąd uznał, że z tytułu wypłaty zaliczki powstaje obowiązek podatkowy.

NSA wywiódł jednak dalej, że ponieważ na moment powstania tego obowiązku podatkowego (czyli świadczenia nieskonkretyzowanego!) nieznana jest wysokość odliczenia (bo spółka komandytowa nie zakończyła roku podatkowego!), to nie może w tym czasie powstać zobowiązanie podatkowe.

Doprowadziło to sąd do wniosku, że obowiązek podatkowy przekształca się w zobowiązanie podatkowe dopiero po zakończeniu roku. Kiedy dokładnie? Wydaje się, że z dniem złożenia zeznania rocznego przez spółkę komandytową – być może z dniem upływu terminu na złożenie zeznania (jeśli zeznania nie złożono w terminie).

Skąd spółka ma mieć środki na podatek?

Oczywiście, z przyjętym podejściem wiąże się pewien problem praktyczny. Płatnik ma “pobrać” podatek (przy wypłacie) – a przecież wypłata może nastąpić wcześniej (zaliczki w ciągu roku). Moim zdaniem nie zmienia to wiele w odniesieniu do zakresu obowiązków spółki jako płatnika. Nadal ma obowiązek obliczyć podatek i wpłacić go do organu podatkowego.

Ma też go pobrać – ale ten element rozpatrywałbym w kategoriach relacji cywilnoprawnych z podatnikiem – wydaje się, że spółka powinna wezwać podatnika do wpłacenia jej kwoty podatku.

“Wszystko o opodatkowaniu CIT spółki komandytowej”

UWAGA! Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o opodatkowaniu CIT spółki komandytowej zapraszam do jedynego na rynku kompleksowego kursu on-line, który dotyczy tego tematu!

Sprzedaż kursu rozpocznie się na przełomie marca i kwietnia 2021 r., ale już teraz możesz zapisać się na listę oczekujących!

Więcej szczegółów oraz zapisy TUTAJ.

Spółka komandytowa podatnikiem CIT – 5 kluczowych problemów

Kluczowe problemy

Opodatkowanie CIT spółki komandytowej w 2021 r. jest faktem. Pisaliśmy już o tym problemie na blogu – kliknij TUTAJ. Okazuje się, że przyjęta na szybko ustawa nowelizująca ustawy o podatkach dochodowych (Nowelizacja) rodzi mnóstwo problemów praktycznych. Dziś piszemy o pięciu kwestiach, najczęściej pojawiających się na spotkaniach z naszymi klientami.

Wpis przygotowałem na podstawie 17. odcinka mojego autorskiego podcastu “Dzień Dobry Podatki” – jeśli wolisz słuchać – tutaj możesz zapoznać się z materiałem w wersji audio.

Zapraszam serdecznie również do zapisania się na bezpłatny poradnik o opodatkowaniu CIT spółki komandytowej. Już dziś otrzymasz wzory dokumentów dotyczących odroczenia opodatkowania CIT spółki komandytowej oraz kalkulator zmiany obciążeń podatkowych.

Czytaj dalej Spółka komandytowa podatnikiem CIT – 5 kluczowych problemów

Wykreślenie hipoteki ZUS – niekorzystny wyrok Trybunału Konstytucyjnego

Na naszym blogu pisaliśmy już o problemie “wiszących” hipotek ZUS, które sprawiają, że mimo upływu terminu przedawnienia składek – zobowiązania z tego tytułu nie wygasają.

W odniesieniu do zobowiązań podatkowych mamy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 października 2013 r. (SK 40/12). Trybunał zakwestionował wówczas konstytucyjność art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej, którego treść “przeniesiono” do obecnie obowiązującego § 8.

TK uznał wówczas, że zasada, zgodnie z którą zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką nie ulegają przedawnieniu, narusza zasadę równej ochrony własności (sytuacja finansowa podatników, których zobowiązania zabezpieczono hipoteką jest gorsza od sytuacji podatników, których zobowiązania zabezpieczono w inny sposób), zasadę zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa.

Pisaliśmy wówczas, że przesłanki, na podstawie których Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność z Konstytucją art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej w pełni uzasadniają podobny wniosek względem art. 24 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Potwierdzeniem takiego stanowiska było także orzecznictwo sądów powszechnych – w szczególności wyrok Sądu Najwyższego z 17 marca 2016 r. (V CSK 377/15, przewodniczącym sprawozdawcą był prof. W. Katner).

Zaskakujący wyrok Trybunału Konstytucyjnego

Sprawą oceny zgodności z Konstytucją art. 24 ust. 5 ustawy “składkowej” zajął się Trybunał Konstytucyjny, który 20 maja 2020 r. wydał orzeczenie w sprawie o sygn. akt P 2/18. Trybunał niespodziewanie uznał, że przepis ten jest zgodny z Konstytucją RP.

Jak TK pogodził w takim razie to orzeczenie z wyrokiem z 8 października 2013 r.? Trybunał uznał, że składki na ZUS w odróżnieniu od podatków nie zasilają budżetu państwa, ale wpływają bezpośrednio na rachunek ZUS (celowy charakter składek). Dodatkowo – składki – zdaniem TK mają charakter ekwiwalentny (tj. są powiązane z wzajemnym świadczeniem ze strony Funduszu Ubezpieczeń Społecznych). Trybunał stwierdził, że

W związku z tym nieuiszczanie składek przez płatników powoduje przerzucenie ciężaru wypłaty świadczeń na fundusz, a tym samym pośrednio na tych, którzy wywiązują się z ciążących na nich obowiązków.

W mojej ocenie uzasadnienie to równie dobrze mogłoby odnosić się do zobowiązań podatkowych – tj. brak zapłaty podatku stanowi de facto przerzucenie ciężaru wydatków budżetowych na Skarb Państwa (czy szerzej – pozostałych podatników), mimo wszystko jednak zasada, zgodnie z którą zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką w praktyce się nie przedawniają uznana została wcześniej przez TK za sprzeczna z Konstytucją.

Zdanie odrębne

Do orzeczenia zdanie odrębne zgłosił sędzia Piotr Pszczółkowski, który wskazał, że jego zdaniem art. 24 ust. 5 ustawy “składkowej” nie spełnia testu proporcjonalności (a w szczególności elementu konieczności). Sędzia Pszczółkowski podkreślił także, że nie widzi:

dostatecznie silnego konstytucyjnie uzasadnienia, dla którego odmiennie (gorzej) są traktowani dłużnicy ZUS objęci surowszymi (bo zakładającymi wyłączenie przedawnienia) regułami egzekwowania należności tylko z tego powodu, że w ich sprawie organ wybrał zabezpieczenie w formie hipoteki przymusowej. Zatem dochodzi do naruszenia art. 64 ust. 2 Konstytucji.

Koniec spółki komandytowej?

Jak jest dziś?

Spółka komandytowa jest z reguły najwłaściwszą formą prowadzenia działalności gospodarczej dla firm rodzinnych, opartych w dużej mierze na pracy właścicieli. Stanowi odpowiedź dla rozwijającej się firmy, której rosnąca skala działalności sprawia, że formuła jednoosobowej działalności czy też spółki cywilnej bądź jawnej jest obarczona zbyt dużym ryzykiem. Zasady opodatkowania są natomiast zbliżone do opodatkowania jednoosobowych działalności, spółek cywilnych czy jawnych.

Bieżące zyski spółki komandytowej podlegają jednokrotnemu opodatkowaniu „na poziomie” wspólników tej spółki. Jeśli, przykładowo, komandytariuszem takiej spółki jest osoba fizyczna A, a komplementariuszem spółka z o.o. B, to zysk z bieżącej działalności gospodarczej spółki komandytowej podlega opodatkowaniu zwykle 19% PIT po stronie wspólnika A oraz z reguły 9% CIT po stronie spółki z o.o. Faktyczna wypłata zysku wspólnikom jest już natomiast neutralna podatkowo. Prowadzenie działalności w formie spółki komandytowej oznacza wiąże się zatem ze zbliżonymi obciążeniami podatkowymi, co prowadzenie działalności jednoosobowo bądź w formie spółki cywilnej czy jawnej.

Spółka komandytowa podatnikiem CIT

Zgodnie z planami Ministerstwa Finansów spółka komandytowa od 1 stycznia 2021 r. stanie się podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych. W konsekwencji zyski z działalności gospodarczej prowadzonej przez tę spółkę podlegać będą opodatkowaniu CIT (19% bądź 9% stawką podatkową). Wypłata zysków wspólnikom podlegać będzie natomiast odrębnemu opodatkowaniu (co do zasady – 19% stawką podatkową – podobnie jak w przypadku spółki z o.o.). W większości przypadków będzie to oznaczało zwiększenie efektywnego poziomu opodatkowania działalności gospodarczej prowadzonej w formie spółki komandytowej.
W niektórych sytuacjach ustawa ma łagodzić zjawisko podwójnego ekonomicznego opodatkowania dochodu, ale wyjątki w tym zakresie dotyczą wąskiej grupy przypadków.

Estoński CIT?

Niestety, zgodnie z aktualnymi planami spółka komandytowa nie będzie mogła skorzystać z tzw. “estońskiego CIT” – czyli odroczenia opodatkowania zysków z bieżącej działalności gospodarczej do momentu ich wypłaty wspólnikom. Dodatkowo przekształcenie spółki komandytowej w spółkę z o.o. podlegać będzie dodatkowemu podatkowi dochodowemu – jeśli przekształcona spółka z o.o. chciałaby rozliczać się na zasadach “estońskich”. Oznacza to, że spółka komandytowa będzie w typowym przypadku najmniej korzystną formą prowadzenia działalności gospodarczej.

Co teraz?

Ministerstwo Finansów zaskakuje pomysłem opodatkowania spółek komandytowych na 3-4 miesiące przed wprowadzeniem nowych zasad. Dla 40 tys. takich spółek – z reguły firm rodzinnych z polskim kapitałem – oznacza to zmianę zasad gry w trakcie jej trwania i zostawia bardzo niewiele czasu na przygotowanie się do nowej sytuacji. W zależności od konkretnego przypadku rozważyć można kilka scenariuszy działania, wymagających dokonania różnego rodzaju czynności.

Blokada rachunku bankowego na podstawie tzw. przepisów STIR – czy i jak można ją zakwestionować?

Na czym polega blokada STIR?

Od ponad dwóch lat administracja podatkowa dysponuje nowymi możliwościami walki m.in. z tzw. karuzelami VAT – instrumentem czasowej blokady rachunku bankowego w ramach tzw. przepisów STIR. Są to regulacje Ordynacji podatkowej, które pozwalają na zablokowanie środków zgromadzonych na rachunku bankowym, gdy zaistnieje podejrzenie, że posiadacz takiego rachunku wykorzystuje go do wyłudzeń skarbowych.

W pierwszej kolejności dokonywana jest tzw. analiza ryzyka wykorzystywania działalności banków i SKOK-ów do celów mających związek z wyłudzeniami skarbowymi. Szef KAS wykonuje tę analizę na podstawie zestawień zebranych niemalże w czasie rzeczywistym z banków po ustaleniu tzw. wskaźnika ryzyka (na podstawie określonych kryteriów i algorytmów oceny).

Następnie – Szef KAS żąda zablokowania rachunku bankowego i kieruje to żądanie bezpośrednio do banków czy SKOK-ów.

Kiedy Szef KAS może zablokować rachunek bankowy?

Czytaj dalej Blokada rachunku bankowego na podstawie tzw. przepisów STIR – czy i jak można ją zakwestionować?

Ulga na działalność badawczo-rozwojową (B+R) jako instrument antykryzysowy

Ulga podatkowa – alternatywnym mechanizmem pomocowym

W przestrzeni publicznej w ostatnim czasie głośno jest o szeregu instrumentów antykryzysowych, które tworzone są w celu pomocy przedsiębiorstwom w różnych sektorach gospodarki.

Mechanizmy te mają różny zakres zastosowania i są różnie oceniane. Niezależnie od nich warto rozważyć skorzystanie z innych, alternatywnych sposób na poprawienie sytuacji finansowej w firmie – poprzez sięgnięcie po instrumenty prawne wprowadzone jeszcze przed kryzysem związanym z epidemią Covid-19.

Szczególnie interesującym dla wielu przedsiębiorców mechanizmem prawnym jest ulga podatkowa na działalność badawczo-rozwojową. Opisywaliśmy konstrukcję tej instytucji już na naszym blogu. O ile była ona bardzo ciekawym sposobem na wsparcie działalności gospodarczej przed kryzysem, to w czasach recesji zbadanie możliwości jej wdrożenia w danym przedsiębiorstwie jest szczególnie pożądane.

Czytaj dalej Ulga na działalność badawczo-rozwojową (B+R) jako instrument antykryzysowy

Kryzys spowodowany koronawirusem a koszty uzyskania przychodów

shutterstock_1423163996

 

Obszary potencjalnych działań

Rozpędzający się kryzys gospodarczy i grożąca nam recesja stawiają pytanie o możliwość ujęcia negatywnych konsekwencji gospodarczych w firmie w kosztach podatkowych. W szczególności należy zastanowić się nad dopuszczalnością zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów strat oraz kar umownych.

Straty w firmowych kosztach

Czytaj dalej Kryzys spowodowany koronawirusem a koszty uzyskania przychodów

Sukcesja firm rodzinnych i amortyzacja majątku otrzymanego w spadku i darowiźnie – niedokończona akcja ratunkowa

Human Family Figures On Top Of Human Hand Arranging Wooden Blocks

 

Niedawno (w tym wpisie) zwracaliśmy uwagę na pogorszenie sytuacji firm rodzinnych w związku z ograniczeniem możliwości zaliczania do kosztów uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od majątku otrzymanego w spadku i darowiźnie.

Wskazywaliśmy, że radykalne ograniczenia w tym zakresie miały być złagodzone stosowną nowelizacją. Ministerstwo Finansów już 30 listopada 2017 r. zapowiedziało szybką zmianę nie do końca przemyślanych przepisów, wyłączających możliwość uwzględniania w kosztach odpisów od majątku otrzymanego w spadku i darowizny.

Planowane rozwiązanie, mające na celu dopuszczenie kontynuacji amortyzacji przez spadkobiercę majątku otrzymanego w darowiźnie i przywracające możliwość dokonywania odpisów od wartości rynkowej majątku nabytego w drodze spadku, miało zostać szybko uchwalone i wejść w życie ze skutkiem od 1 stycznia 2018 r. (wstecznie).

Czytaj dalej Sukcesja firm rodzinnych i amortyzacja majątku otrzymanego w spadku i darowiźnie – niedokończona akcja ratunkowa

Zmiana pojęcia pierwszego zasiedlenia w ustawie o VAT – co oznacza w praktyce?

Mortgage concept. Money and housePierwsze zasiedlenie w VAT – historii ciąg dalszy

Na naszym blogu wielokrotnie poruszaliśmy problematykę opodatkowania obrotu nieruchomościami w VAT, w tym w szczególności kwestię tzw. pierwszego zasiedlenia. Byliśmy świadkami swojego rodzaju pełzającej rewolucji w zakresie kształtowania się znaczenia tego pojęcia. Pisaliśmy o wyroku NSA z 14 maja 2015 r.,pytaniu prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości UE i wreszcie o samym wyroku TSUE w sprawie Kozuba.

Dziś mamy ciąg dalszy procesu ustalania znaczenia pojęcia “pierwsze zasiedlenie” – tym razem jednak zmiany w tym zakresie będą miały charakter normatywny. Ministerstwo Finansów w projekcie ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw z 13 stycznia 2018 r. proponuje modyfikację definicji pierwszego zasiedlenia, ustanowionej w art. 2 pkt 14 ustawy o VAT.

Dostrzegając niezgodność dotychczas obowiązujących przepisów w tym zakresie Ministerstwo proponuje, aby pierwszym zasiedleniem było także rozpoczęcie użytkowanie na potrzeby własne budynków, budowli i ich części po ich wybudowaniu lub kwalifikowanym ulepszeniu.

Czytaj dalej Zmiana pojęcia pierwszego zasiedlenia w ustawie o VAT – co oznacza w praktyce?

Majątek otrzymany w darowiźnie – niekorzystne skutki podatkowe w 2018 roku!

heredity concept, Legacy Real Estate

Amortyzacja majątku otrzymanego w darowiźnie bądź spadku do końca 2017 roku

Zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (ustawa o PIT) w razie nabycia składnika majątku (środka trwałego, wartości niematerialnej i prawnej) w drodze spadku bądź darowizny jego wartością początkową, od której dokonuje się odpisów amortyzacyjnych, jest, co do zasady, wartość rynkowa.

Do końca 2017 r. w ustawie funkcjonował art. 23 ust. 1 pkt 45a lit. a, w myśl którego do kosztów uzyskania przychodów nie zaliczało się odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej składników majątku nabytych nieodpłatnie (po spełnieniu określonych przesłanek) – chyba że nabycie nastąpiło w drodze spadku bądź darowizny.

Oznaczało to, że w razie nabycia np. nieruchomości w spadku czy w darowiźnie – spadkobierca bądź obdarowany miał prawo do zaliczania do kosztów odpisów od jej wartości rynkowej.

Co nowego od 1 stycznia 2018 roku?

Czytaj dalej Majątek otrzymany w darowiźnie – niekorzystne skutki podatkowe w 2018 roku!