Złoto, krypto, sztuka czy kolekcje mogą mieścić się w podatkowym zwolnieniu, ale praktyka organów nie jest spójna.

Prawo wskazuje na różnego rodzaju aktywności gospodarcze fundacji rodzinnej, które są dozwolone. Takie działania – z pewnymi wyjątkami – są zwolnione z podatku dochodowego. Można tu wyróżnić na przykład:

• nabywanie i zbywanie udziałów, papierów wartościowych czy tytułów uczestnictwa w funduszach,
• wynajem nieruchomości,
• udzielanie pożyczek.

Są jednak mniej „oczywiste” sposoby na pomnażanie majątku. Warto im się przyjrzeć z perspektywy podatku dochodowego.

Złoto fizyczne

Ustawa pozwala na „zbywanie mienia, o ile mienie to nie zostało nabyte wyłącznie w celu dalszego zbycia”. Złoto inwestycyjne nabywa się zasadniczo po to, by je sprzedać, choć w długim okresie. Na pierwszy rzut oka prowadziłoby to do wniosku, że taka sprzedaż byłaby opodatkowana podatkiem dochodowym.

Widzę jednak istotne argumenty za przyjęciem, że w takim przypadku zwolnienie z podatku znajdzie zastosowanie.

Po pierwsze, wyjątek od zwolnienia dotyczy sytuacji, w której składnik majątku został nabyty wyłącznie w celu dalszego zbycia. W przypadku zakupu złota w innym celu niż spekulacyjny (czysto handlowy) nie można mówić, że doszło do jego nabycia wyłącznie w celu dalszego zbycia. Przykładem może być sytuacja, w której fundacja rodzinna nabywa złoto celem ochrony majątku, tj. zakupuje je w ramach strategii inwestycyjnej jako instrument równoważący inne instrumenty (np. akcje).

Po drugie, w ogóle nieograniczona jest ta aktywność fundacji rodzinnej, która nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu Prawa przedsiębiorców. Długoterminowe lokowanie nadwyżek finansowych, „pasywnie”, tj. bez rozbudowanej struktury wewnętrznej (pracownicy zajmujący się obrotem) nie powinno być uznane za działalność gospodarczą. Skoro tak, to należałoby to uznać za działalność dozwoloną, a więc zwolnioną z podatku dochodowego.

Ten drugi argument wydaje się wybrzmiewać w interpretacji indywidualnej z 23.04.2026 r. (0114-KDIP2-1.4010.46.2026.3.PP). Co jednak istotne, w opisie stanu faktycznego wnioskodawca wskazał, że nabyciu złota nie będą „towarzyszyć czynniki i działania właściwe dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą w zakresie obrotu metalami szlachetnymi”. Rodzi to wątpliwość, na ile organ samodzielnie ocenił tę kwestię. Pamiętajmy, że interpretacja chroni, o ile stan faktyczny odpowiada rzeczywistości.

Uważam, że radość z ww. interpretacji jest przedwczesna także z innego powodu. Otóż z perspektywy prawnej, w szczególności pod kątem cech działalności gospodarczej, nie ma znaczenia, czy rolę takiego „stabilizującego” instrumentu inwestycyjnego pełni złoto czy nieruchomość.

Z kolei w przypadku nieruchomości stanowisko organu jest restrykcyjne. Pokazuje to interpretacja z 5.05.2025 r. (0111-KDIB1-2.4010.163.2025.1.BD) dotycząca nabycia gruntów na co najmniej 15 lat celem zmiany rodzaju inwestycji na obligacje lub akcje. Organ uznał to za działalność gospodarczą, a ponadto stwierdził, że „nieruchomości zostaną nabyte przez Fundację Rodzinną w celach inwestycyjnych (…) jest to jedyny wskazany w opisie sprawy cel wykorzystania nieruchomości (…) [więc] zostaną nabyte wyłącznie w celu dalszego zbycia, co oznacza, że działalność Fundacji Rodzinnej będzie wykraczać poza zakres dozwolonej działalności”.

Wniosek jest więc taki: inwestycja w złoto fizyczne jest ryzykowna podatkowo i wymaga odpowiedniego zabezpieczenia.

Kryptowaluty

Uważam, że w przypadku kryptowalut problem mamy taki sam, jak ze złotem. Moim zdaniem w przypadku zakupu innego niż spekulacyjny (długoterminowa inwestycja w ramach szerszej strategii utrzymywania wartości i pomnażania majątku) sprzedaż walut wirtualnych powinna być zwolniona z opodatkowania.

Niestety i tutaj istotne ryzyko wynika z podejścia organów – np. w interpretacji z 16.03.2026 r. (0111-KDIB1-2.4010.36.2026.1.END):

Sprzedaż walut wirtualnych, nawet jednorazowa, nie może być również rozpatrywana jako spełniająca przesłankę wskazaną w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o fundacji rodzinnej – tj. sprzedaż taka nie stanowi „zbywania mienia, o ile mienie to nie zostało nabyte wyłącznie w celu dalszego zbycia”.

ETF/ETP jako alternatywa?

Wprawdzie ETF/ETP odwzorowujące wartość złota czy waluty wirtualnej nie stanowią bezpośredniej inwestycji w te aktywa, ale warto rozważyć te instrumenty z perspektywy podatkowej. Stanowią one bowiem dozwoloną inwestycję jako jednostki uczestnictwa w funduszach lub papiery wartościowe.

Powyższe znajduje potwierdzenie w interpretacji indywidualnej z 12.02.2026 r. (0114-KDIP2-1.4010.703.2025.2.KS).

Dzieła sztuki, zegarki, samochody kolekcjonerskie

Jakiś czas temu rozważałem dla jednego z klientów, czy fundacja rodzinna jest odpowiednim podatkowo miejscem dla kolekcji samochodów zabytkowych (od strony prawnej – tak, ponieważ umożliwia ograniczenie rozporządzania taką kolekcją przez spadkobierców).

Ważne było ustalenie, czy sprzedaż składnika takiej kolekcji (np. celem zakupu innego modelu) będzie opodatkowana podatkiem dochodowym. Te same wątpliwości dotyczyłyby dzieł sztuki, zegarków itp.

Uważam, że zakupywanie tego typu składników majątku w ramach realizacji pasji kolekcjonerskiej  (tj. nie w celach zarobkowych) nie stanowi działalności gospodarczej fundacji rodzinnej. Oznaczałoby to, że sprzedaż składnika majątku będzie zwolniona z podatku dochodowego.

W praktyce można spotkać się z tożsamym wnioskiem co do zwolnienia, ale na innej podstawie. W interpretacji z 28.04.2026 r. (0111-KDIB1-2.4010.40.2026.3.EJ) uznano, że nabycie elementów kolekcji jest elementem procesu inwestycyjnego, który służy określonemu celu – gromadzeniu majątku. W konsekwencji fundacja rodzinna nie nabywa mienia w postaci elementów kolekcji wyłącznie w celu dalszego zbycia, zatem operuje w zakresie dozwolonej działalności gospodarczej.

I tym rozstrzygnięciem zataczamy koło. Takie ujęcie sprawy przemawia za zwolnieniem z podatku sprzedaży złota fizycznego i walut wirtualnych zakupywanych długoterminowo celem realizacji polityki inwestycyjnej fundacji rodzinnej.

Jak widać, do ujednolicenia praktyki opodatkowania fundacji rodzinnej jeszcze długa droga.