Fundacja rodzinna może otrzymać wierzytelności, takie jak roszczenia o zwrot pożyczki, odsetki od obligacji czy wynagrodzenie licencyjne. Powstaje wtedy pytanie, czy spłata takich wierzytelności korzysta ze zwolnienia z CIT, czy też jest traktowana jako niedozwolona działalność gospodarcza fundacji rodzinnej. Praktyka organów podatkowych i sądów jest w tym zakresie niejednolita – część rozstrzygnięć potwierdza zwolnienie, a część nakazuje opodatkowanie.
Fundacja rodzinna służy gromadzeniu i pomnażaniu majątku. Gdy zastanawiamy się z klientami nad jej utworzeniem, mamy do podjęcia szereg decyzji, aby określić, co powinno znaleźć się w fundacji.
Jednym z takich elementów są wierzytelności. Mogą dotyczyć na przykład:
- zwrotu pożyczki wraz z odsetkami;
- zapłaty odsetek od obligacji;
- uiszczenia wynagrodzenia za udzielenie licencji.
W powyższych przykładach zapłata odsetek czy wynagrodzenia prowadziłaby do powstania przychodu po stronie otrzymującego zapłatę.
W przypadku wniesienia takich wierzytelności do fundacji rodzinnej spłatę otrzyma ona, a nie osoba fizyczna. Czyli wnoszący taką wierzytelność nie zapłaci podatku z tytułu jej realizacji, bo to nie on będzie beneficjentem zapłaty.
Czy wniesienie takich wierzytelności do fundacji rodzinnej pozwoliłoby jej nie płacić podatku dochodowego z ich realizacji?
Czy mamy do czynienia z działalnością gospodarczą?
Przepisy przewidują, że fundacja rodzinna może prowadzić działalność gospodarczą tylko w wybranych obszarach. Jeśli fundacja rodzinna nie wykracza poza dozwolony zakres, to korzysta ze zwolnienia z podatku. Od tego zwolnienia są wyjątki, ale nie mają zastosowania w kontekście wierzytelności.
Moim zdaniem nie można twierdzić, że otrzymanie spłaty wierzytelności otrzymanej w darowiźnie stanowi wykonywanie działalności gospodarczej. W takim przypadku mamy bowiem do czynienia wyłącznie z realizacją prawa otrzymanego w darowiźnie, a nie zorganizowaną działalnością zarobkową. Skoro nikt nie kwestionuje, że sprzedaż mieszkania otrzymanego w darowiźnie przez osobę fizyczną nie stanowi działalności gospodarczej, to dlaczego działalnością gospodarczą miałoby być otrzymanie spłaty wierzytelności?
Skoro spłata wierzytelności otrzymanej w darowiźnie nie stanowi działalności gospodarczej, to otrzymując jej spłatę fundacja rodzinna nie wykonuje niedozwolonej działalności gospodarczej. Skoro tak, to może korzystać ze zwolnienia podatkowego w odniesieniu do tych spłat.
Niekonsekwentne stanowisko organów
Na przykładzie interpretacji indywidualnych wydanych w tym samym roku widać rozbieżności w stanowisku organów podatkowych.
Przykładowo w interpretacji indywidualnej z 10 marca 2025 r. (0114-KDIP2-2.4010.647.2024.2.PK) potwierdzono, że przychód powstały po otrzymaniu odsetek od pożyczki, wniesionej jako wierzytelność do fundacji rodzinnej, korzysta ze zwolnienia.
Z kolei w interpretacji indywidualnej z 19 listopada 2025 r. (0111-KDIB1-2.4010.507.2025.2.END) organ uznał, że nabycie wierzytelności pożyczkowej nie mieści się w zakresie dozwolonej działalności gospodarczej fundacji rodzinnej, co wyklucza zastosowanie zwolnienia podatkowego. W konsekwencji, spłata wierzytelności zarówno w części kapitałowej (tak!), jak i odsetkowej będzie podlegała opodatkowaniu CIT.
Sądy też niejednolicie
W wyroku z 5 grudnia 2024 r. (III SA/Wa 2232/24) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że czerpanie przychodów z wierzytelności nie stanowi działalności gospodarczej. Trudno nie zgodzić się z takim stwierdzeniem, które prowadzi do wniosku o konieczności zwolnienia tego rodzaju przychodów z opodatkowania.
Z kolei Wojewódzki Sądu Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 19 kwietnia 2024 r. (I SA/Kr 245/24) podzielił opisane wyżej, niekorzystne stanowisko organów podatkowych.
Jaką decyzję podjąć?
W tym stanie rzeczy najrozsądniej wystąpić o własną interpretację. Jeśli będzie niekorzystna, trzeba byłoby przejść drogę sądową. W przypadku uzyskania ostatecznie korzystnej interpretacji w danym przypadku będziemy mieć pewność co do zastosowania zwolnienia. Może to być szczególnie istotne przy dużych kwotach, które mają być otrzymywane okresowo przez kilka- lub kilkanaście lat.
